در سال های اخیر فعالیت های پژوهشی، تعداد مجله های پزشکی و تعداد مقاله هایی که به مجله های علوم پزشکی کشور ارسال میشود به طور چشمگیری افزایش یافته است. در بیشتر این مقاله ها تجزیه و تحلیل هایی ارایه میشود که بدون یاری آمارشناسان و اپیدمیولوژیست ها انجام شده است. اگر چه تقریبا تمام پژوهشگران پزشکی تا حدودی با مبانی آمار آشنا هستند، ولی راه آسانی برای آشنایی کامل آنها با مفاهیم و اصول آماری وجود ندارد. همچنین درخصوص نحوه طراحی، تحلیل و نوشتن یک پروژه کامل کمک چندانی در اختیار آنها نیست. تا حدودی به این دلایل بسیاری از مقاله هایی که در مجله های پزشکی منتشر میشوند، از نظر آماری ضعیف یا حتا ممکن است غلط باشند. در این مقاله سعی شده به روشهای آماری اشاره شود تا خواننده آگاه با دسترسی به داده های اصلی بتواند یافته های گزارش شده را تایید نماید. در صورت امکان باید یافته ها سنجیده شده و با شاخص های مناسب سنجش خطا یا ابهام نظیر دامنه های اطمینان ارایه شود و از تکیه بر آزمون فرضیه آماری نظیر مقدار P به طور انحصاری که اطلاعات کمی مهمی را بیان نمی کند، اجتناب گردد. این رهنمود قصد دارد به نویسندگان کمک کند تا بدانند چه چیز از نظر آماری مهم تلقی میشود و چگونه آن را در مقاله های خود ارایه نمایند. در این مقاله راجع به نحوه انتخاب روش های آماری مناسب بحث نشده است؛ چنین اطلاعاتی را میتوان با مشورت با آمارشناسان بدست آورد، ولی این مقاله توجه خوانندگان را به سو استفاده از روشهای آماری جلب مینماید و تلاش میکند اطلاعات کلی و توصیه هایی را درباره جنبه های مهم طراحی، تجزیه و تحلیل و نحوه ارایه یافته ها به آنها پیشنهاد کند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید. متن کامل این مقاله به زبان انگلیسی می باشد. لطفا برای مشاهده متن کامل مقاله به بخش انگلیسی مراجعه فرمایید.لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.

به طور معمول مقالات پژوهشی که حاصل تلاش طولانی مدت نویسندگان آنها است پس از ارسال به مجلات علمی فرایند های طولانی و متعددی را طی می نمایند. به همین دلیل تمامی اعضای مجلات علمی بی وقفه توان و همت خویش را به کار می گیرند تا بتوانند به زحمات و اهداف نویسندگان آنها پاسخ مناسب داده و در نهایت با نشر مقالات بدیع و مهم آنان زیر بنای مستحکمی برای دانش موجود نیز فراهم نمایند.

در طرح پژوهشی جامعی در فرهنگستان علوم، در 13 شاخه از علوم کشاورزی و منابع طبیعی 200 مجله منتشر شده در ایران از دیدگاه کیفی ارزیابی شدند. این مقاله که نشان دهنده بخشی از دستاوردهای آن طرح است به بررسی 10 مجله علمی-پژوهشی در زمینه علوم خاک می پردازد که در سال 1393 انتشار یافته اند. در این پژوهش، ده نمایه برای ارزیابی شکلی-ساختاری و پنج نمایه برای ارزیابی کیفی مقاله ها به کار گرفته شده اند. با استفاده از روش های آماری متداول، کیفیت مجله ها رتبه بندی شدند. نتیجه کلی این بررسی نشان داد که هیچ یک از این مجله ها در رتبه بسیار خوب قرار ندارد. دو مجله امتیاز خوب، 5 مجله امتیاز متوسط، 2 مجله امتیاز ضعیف و 1 مجله امتیاز بسیار ضعیف به دست آوردند. در این راستا، مجله زیست شناسی خاک از نظر ارزش کاربردی، به روز بودن و بدیع بودن موضوع مقاله ها و ضرورت انتشار رتبه برتر را داشت. مجله های پژوهش های حفاظت آب و خاک و مدیریت خاک و تولید پایدار از نظر ضرورت انتشار برتر شناخته شدند. از دیدگاه ارزش علمی-کاربردی مقاله ها، هیچ یک از مجله های مورد ارزیابی، برتری نشان ندادند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

افزایش حجم اطلاعات بازیابی آن را با مشکل مواجه می کند. نمایه سازی یکی از روش های کاهش زمان دستیابی به اطلاعات با کیفیت است. همچنین با افزایش منابع و تعداد بهره گیران زمان دسترسی به منابع با کیفیت نیز افزایش یافته است. یکی از روش هایی که برای کاهش زمان دسترسی به اطلاعات مورد استفاده قرار می گیرد نمایه و نمایه سازی است که نمایه ساز با تعیین اصطلاحاتی به عنوان نقاط دسترسی به مدرک در بازیابی و تعیین محل مدرک به جوینده اطلاعات کمک می کند. عملکرد یک نمایه عبارت است از ارایه راه های میان بر، نظامند و موثر به استفاده کنندگان برای رسیدن به اطلاعات مورد نیاز. در حقیقت، حجم عظیم مواد چاپی و غیرچاپی موجود در جهان، بدون وجود نمایه ها دسترس پذیر نخواهد بود. هدف اصلی از تهیه این نمایه، گردآوری و تنظیم مقالات چاپ شده در 4 شماره سال 1389 مجله دانشگاه علوم پزشکی گیلان است تا کمکی باشد به جامعه پزشکی کشور که بتوانند نیازهای اطلاعاتی خود را رفع نموده و از این طریق در انتخاب موضوع و تحقیقات جدید و هم چنین از ارایه تحقیقات تکراری جلوگیری بعمل آید.

مجله بیابان به عنوان یکی از مجلات علمی پژوهشی وزین بوده که از 10 سال پیش تا به امروز مقالات پژوهشی در زمینه های کشاورزی و منابع طبیعی به چاپ رسانیده است.به منظور ارزیابی این مجله، در این مطالعه تمام مقالات چاپ شده در مجله بیابان از جلد اول (1375) تا جلد دهم (1384) به مدت 10 سال، مورد بررسی قرار گرفتند. در این رابطه 3 پارامتر "مشارکت نهادها"، "رتبه های علمی مولفین" و "موضوعات مقالات" بررسی شدند. نتایج نشان دادند که از دانشگاه های واقع در استان تهران (دانشگاه تهران، دانشگاه تربیت مدرس و دانشگاه شهید بهشتی) در مقایسه با دانشگاه های سایر استان ها، مقالات بیشتری به چاپ رسیده است. همچنین با توجه به نتایج حاصله، می توان اظهار داشت که در چاپ مقالات در مجله بیابان، استقبال دانشگاه ها بسیار بیشتر از موسسات و پژوهشکده های تحقیقاتی بوده است. از سوی دیگر، میزان بالای مشارکت اعضای هیات علمی با رتبه "استاد" در چاپ مقالات در این مجله، دلالت بر کیفیت مناسب این مجله دارد. از نظر شمار مقالات بر حسب عناوین، به جز موضوعات معماری مناطق بیابانی و علوم گیاهی که دو کرانه بسیار کم و زیاد را نشان می دهد، بقیه نسبتها تقریبا هم ارز بوده و تعادل برقرار است.در مجموع باید گفت هر مجموعه نقاط قوت و ضعفی دارد که هنر دست اندرکاران ان مجموعه، افزایش نقاط قوت و کاهش نقاط ضعف است. اینک که با اتکال به خدا در سال یازدهم انتشار مجله گام برداشته می شود، باشد تا با افزایش سرعت، دقت و اطلاع رسانی، زمینه ارتقا کمی و کیفی مقالات پژوهشی در مجله بیابان هر چه بیشتر فراهم گردد.

هدف این بررسی، ارزیابی مجله های کشاورزی و منابع طبیعی در فرهنگستان علوم با به کارگیری شاخص های شکلی-ساختاری و کیفی، و رتبه بندی مجله هایی بود که مقاله های مربوط به علوم دامی منتشر می کنند. بدین منظور، ده شاخص برای ارزیابی شکلی-ساختاری و ده شاخص برای ارزیابی کیفی مقاله ها تعیین شدند. یازده مجله که در سال 1393 منتشر شده بودند، ارزیابی و سپس، با استفاده از روش آماری "توزیع نرمال" به 5 گروه، از "بسیارخوب"، تا "بسیار ضعیف"، رتبه بندی شدند. یافته های این بررسی نشان دادند که 3/27 % مجله های علوم دامی ایران در رتبه های بسیار خوب و خوب، 4/54 % در رتبه متوسط و 3/27 % در رتبه ضعیف قرار دارند. در همین راستا، از نظر پنج شاخص مهم کیفی، شامل ارزش کاربردی مجله، ضرورت انتشار، بدیع بودن، به روز بودن و ارزش کاربردی مقاله، مجله های Journal of Livestock Science and Technologies، علوم دامی ایران و پژوهش در نشخوارکنندگان هر یک در سه شاخص برتر بودند. دیگر مجله ها در هیچ یک از شاخص های پنج گانه امتیاز لازم را نداشتند. بنابراین، باید کیفیت مقاله ها بهتر شوند، از انتشار مجله های ضعیف خودداری و به نقش انجمن های علمی در انتشار این نوع مجله ها توجه ویژه شود.

مقدمه تولید مقاله یکی از شاخص های توسعه است (تولید ثروت از دانش). میزان تولیدات علمی و مقالات چاپ شده که در یکی از پایگاه های استنادی معتبر مانندweb of science نمایه شده باشد، نشان دهنده رشد آن کشور و به طبع از ملاک های مهم رتبه بندی دانشگاه ها می باشد. به عبارت دیگر تعداد مقالات علمی معتبر در نشریات بین المللی، پذیرفته ترین شاخص سنجش تولیدات علمی یک کشور و انتشار تولیدات علمی در این پایگاه های استنادی باعث افزایش رویت پذیری و افزایش استفاده از آن مقالات خواهد شد. مقاله های تولیدی باید به نحو درست و استاندارد نمایه سازی شود. مجله دانشگاه علوم پزشکی گیلان با توجه به اهمیت موضوع و رسالت خود نسبت به استاندارد نمودن دادن کلید واژه ها به مقالات بر اساس استاندارد سر عنوان پزشکی Mesh می نماید. با این کار میزان دسترسی به مقالات را افزایش داده و هم چنین ارتباط موضوعی با متن مقاله را مشخص می سازد تا کاربران نسبت به استفاده از متن مقاله اطمینان حاصل نمایند. با توجه به این امر در پایان هر سال برای دسترس پذیر بودن و هم چنین تشخیص وجود یک مقاله در یک موضوع عنوان یا مولف خاص، اقدام به تهیه نمایه یکساله مقاله می نماید. افراد با مراجعه به یکی از این نمایه ها که در شماره زمستان هر سال چاپ می شود می توانند به نیازهای اطلاعاتی خود به وجود یا عدم وجود مقاله دست پیدا کنند. روش کار ابتدا عنوان مقالات مجله دانشگاه در سال 92 که به تعداد 53 عنوان بود به ترتیب الفبایی عنوان مرتب گردید. به هر یک از مقالات به ترتیب الفبایی یک شماره اختصاص یافت که این شماره مبنای بازیابی نمایه های دیگر می باشد، یعنی اگر در نمایه موضوع در جلوی یک واژه شماره ای آمده است، یعنی خواننده را به نمایه عنوان و شماره مورد نظر ارجاع داده و اطلاعات کتاب شناختی آن قابل بازیابی است. مثلا« 16 ارجاع به نمایه عنوان 16 توضیح اینکه به دلیل تکرار نام مجله و سال آن از تکرار آنها در نمایه عنوان خودداری شده است. نمایه موضوعی با توجه به مطالب پیش گفت، به هر یک از مقالات چاپ شده در هر یک از شماره های مجله چند کلید واژه از سرعنوان موضوعی پزشکی Mesh اختصاص یافته است. این کلید واژه استاندارد بوده و به آن نمایه سازی کنترل شده نیز اطلاق می شود. پایگاههای اطلاعاتی کتاب شناختی معتبر مثل medline نیز از این روش برای نمایه سازی مقالات مجلات استفاده می کنند. زیرا ارتباط موضوعی بیشتری با متن مقاله برقرار می نمایند. این کلید واژه ها در قسمت الفبایی خود قرار گرفته و شماره بازیابی به بر اساس نمایه عنوان به آنها داده شده است که مبنای بازیابی قرار می گیرد. نمایه مولف نیز به ترتیب الفبایی می باشد که آن نیز مبنای بازیابی به ترتیب شماره به نمایه عنوان ارجاع داده می شود. در ایران نمایه استنادی بطور جامع برای کل مقالات و مجلات موجود نمی باشد، ولی پایگاه ISC، ایندیکس کوپرینکوس و Sid و Magiran فعالیت های چشم گیری در این زمینه آغاز نموده و نوید بخش روزهای خوب در این حوزه خواهیم بود. این نمایه به نوبه خود می تواند بخش کوچکی از خلاء موجود را در این حوزه پر نماید و از آن در تهیه نمایه نامه جامع و استنادی مقالات کشور استفاده شود.